Шашны сургаалыг дэс дараатай
Арван бошиг ба гэм нүгэл — айлгахын тулд гаргасан дүрэм үү?
“Бошиг зөрчвөл шууд там уу?” “Муу бодол төрөхөд л нүгэл болчих уу?” Ийм асуултаас шууд эхэлье.
Христэд итгэгчийн ёс суртахуунт амьдрал бол шийтгэлээс мултрахын тулд хориглосон зүйлсийн жагсаалтыг цээжлэх явдал биш. Биднийг эхлээд хайрлаж, эрх чөлөөтэй болгосон Тэнгэрбурханд хариу өгч, Христийн хишиг ивээл дотор жинхэнэ сайныг сонгодог амьдрал юм. Арван бошиг, гэм нүглийн хүнд хөнгөн ба хариуцлага, мэдрэмж ба сонголт, эрдэм буян ба хишиг ивээлийг ялган үзэж, айдас биш үнэн ба хайр дотор өсдөг замыг харцгаая.
Эхлээд ингэж тохиръё
- Гэм нүгэл, тамыг хүүхдийг айлгах, дуулгавартай болгох хэрэгсэл болгохгүй.
- Албадлага, хүчирхийллийн дунд хохирогчийн туулсан зүйлийг хохирогчийн нүгэл мэт үзэхгүй.
- Бодитоор буруу үйлдэл ба тухайн хүний хувийн хариуцлагыг ялгана.
- Мэдрэмж, сорилт, хүсээгүй бодлыг эрх чөлөөтэй сонгосон үйлдэлтэй адилтгахгүй.
- Наминчлалыг ичгүүрт хорихгүй, үнэн, уучлал, хохирлыг засах, шинэ зуршил руу үргэлжлүүлнэ.
Өнөөдрийн нэг өгүүлбэр Арван бошиг ба эрдэм буяны зам бол хайр олж авахын тулд шийтгэлийн оноо тооцох биш, биднийг эхлээд чөлөөлсөн Тэнгэрбурханы хишиг ивээлд хариулж, үнэн бөгөөд сайн эрх чөлөөг сурдаг амьдрал.
Арван бошиг, гэм нүглийн тухай ярихдаа ингэж асуугаарай
- Эхлээд болсон явдлыг тодруулна. Нүглийн нэрийг яаран өгөхөөс өмнө юуг сонгосон, хэнд ямар хохирол гарсныг сонсоорой.
- Үйлдлийн хүнд байдал ба хүний хариуцлагыг ялгана. Бодит мууг багасгалгүй, мэдлэг, зөвшөөрөл, албадлага, айдсын бодит байдлыг харна.
- Мэдрэмж ба зөвшөөрлийг салгаж үзнэ. Уур, айдас, хүсээгүй бодол, түүнийг тэжээж үйлдэхээр шийдсэн сонголтыг нэг болгож нийлүүлэхгүй.
- Бүү хий гэдгийг сайн үйлдэл болгож асууна. Худал хэлэхгүй байхаас үнэнийг сахих амьдрал руу, хулгайлахгүй байхаас хуваалцаж эрхийг хамгаалах амьдрал руу ахина.
- Наминчлалын дараагийн үйлдлийг тогтооно. Уучлал гуйх залбиралтай хамт хохирлыг зогсоох, аюулгүй байдлыг хангах, боломжтой нөхөн төлөх, тусламж хүсэх, шинэ зуршил нэгийг холбоно.
30 секундийн хариулт “Арван бошиг бол Тэнгэрбурханы хайрыг худалдаж авах хориглолын жагсаалт биш, эхлээд чөлөөлсөн хайрд хариулах зам. Гэм нүгэл бүгд адил хүндтэй биш бөгөөд мөхлийн гэм нүгэлд ноцтой асуудал, бүрэн мэдлэг, санаатай зөвшөөрөл гурав хамт хэрэгтэй. Мэдрэмж, хүсээгүй сорилт сонголттой адилгүй, албадлага хариуцлагыг багасгаж чадна. Хишиг ивээл биднийг идэвхгүй болгодоггүй, хянамж болгоомж, шударга ёс, чин бат, хашир хэрсүү, итгэл, найдвар, хайрыг бодит сонголт болгож өсгөдөг.”
Эцэг эх, катехист нарт зориулсан зөвлөмж
- Гэм нүглийг тайлбарлахаасаа өмнө Тэнгэрбурханы эхлээд өгсөн хайр, чөлөөлөлтийг ярьж, бошгийг хайр ба эрхийг хамгаалах эерэг уриалга болгож бас тайлбарлаарай.
- Мөхлийн гэм нүглийн гурван нөхцөлийг хүүхдэд өөрийгөө буруутгах автомат тооцоолуур болгож бүү өгөөрэй; бодит үйлдэл ба хувийн хариуцлагыг тайван ялгахад ашиглаарай.
- Мэдрэмж, хүсээгүй бодлыг наминчлалын жагсаалт болгож бүү шаардаарай. Чөлөөт зөвшөөрөл ба бодит үйлдлийг ялгаж, давтагдсан албадмал бодолд мэргэжлийн тусламж холбоорой.
- Хүчирхийлэл, дээрэлхэлт, албадлагын тухай хүлээн зөвшөөрөл сонсвол сургаалын маргаан, хохирогчийн гэм бурууг тандах асуултыг зогсоож, орон нутгийн хууль, хамгаалах журмын дагуу аюулгүй байдлыг эхлээд хангаарай.
- Эрдэм буяныг зан чанарын магтаал, дуулгаврын оноогоор бүү дүгнээрэй; хүүхэд өөрөө сонгож чадах жижиг, тодорхой сайн зуршлыг хамт тогтоорой.
- Наминчлалыг ‘уучлаарай гэсэн болохоор дууслаа’ болгож болохгүй; хохирлыг зогсоох, үнэнийг хэлэх, боломжтой сэргээх, дахин давтахаас сэргийлэхтэй холбоорой, гэхдээ хохирогчоос уучлал, эвлэрлийг хүчээр бүү шаардаарай.
Албан ёсны баримтаас дэлгэрүүлж унших
- Католик Сүмийн Катехизм 1730–1742 — Хүний эрх чөлөө ба хариуцлага
- Катехизм 1749–1761 — Үйлдлийн объект, зорилго, нөхцөл байдал
- Катехизм 1762–1775 — Мэдрэмж ба ёс суртахуунт амьдрал
- Катехизм 1803–1845 — Үндсэн эрдэм буян ба тэнгэрлэг эрдэм буян
- Катехизм 1846–1876 — Гэм нүгэл, мөхлийн ба өчүүхэн гэм нүгэл, бусдын гэм нүгэлд хамтран оролцох
- Катехизм 1950–1986 — Ёс суртахууны хууль ба Сайн Мэдээний Шинэ Хууль
- Катехизм 1996–2011 — Хишиг ивээл ба хүний хамтын ажиллагаа
- Катехизм 2052–2082 — Арван бошгийн хайр, эвслийн гэрээ, жам ёсны хуулийн утга
- Катехизм 2284–2287 — Бусдыг мууд хөтөлдөг ичгүүрт учрал ба эрх мэдлийн хариуцлага
- Катехизм 2464–2513 — Үнэн, нууц, мэдээлэл дамжуулах хариуцлага
- “Veritatis Splendor” 71–83 — Хүний үйлдэл, сайн санаа ба аргыг дүгнэх нь
- Египетээс гарсан нь 20 — Чөлөөлөлтийн дараа өгсөн Арван бошиг
- Матай 5 — Хуулийн төгс биелэл ба зүрхний наминчлал
- Матай 22 — Тэнгэрбурханыг хайрлах ба хөршөө хайрлах
- Иаков 1 — Сорилт, хүсэл ба сонголтын үр жимс
- Галат 5 — Эрх чөлөө ба Ариун Сүнсний үр жимс
Энэ нь хүүхэд, өсвөр үеийнхэнтэй яриа эхлүүлэх катехизмын туслах материал. Хувь хүний гэм буруу, хуулийн хариуцлагыг орлон шийдэхгүй. Бодит албадлага, хүчирхийлэл, гэмт хэрэг, эсвэл давтагдсан шашны сэдэвт албадмал түгшүүр байвал аюулгүй асран хамгаалагч, орон нутгийн хамгаалах ба хэрэг шалгах байгууллага, сэтгэцийн эрүүл мэндийн мэргэжилтэн, хариуцлагатай пастороос тусламж хүсээрэй.