Арван бошиг ба гэм нүгэл · Асуулт 8
Би өөрөө муу зүйл хийгээгүй бол ямар ч хариуцлагагүй юу?

Асуулт: “Найзаа дээрэлхэхийг хараад л зогссон, бүлгийн чатад инээгээд л өнгөрсөн бол миний хэрэг биш биз дээ?”
Сүмийн хариулт: Гэм нүгэл бол хувь хүний үйлдэл, гэхдээ бусдын гэм нүгэлд хамтран оролцож хариуцлагыг хуваалцаж ч болно. Муу үйлд эрх чөлөөтэйгээр оролцох, тушаах, зөвлөх, магтах, зөвшөөрөх, зогсоох буюу мэдэгдэх үүрэгтэй атлаа дуугүй байх, хохирол учруулсан хүнийг нуух гэх мэт арга бий. Онлайнд доромжлолыг тараах, ‘таалагдлаа’ дарж дээрэлхэлтийг өдөөх нь ч бодит хүн, бодит хамт олонд нөлөөлдөг. Өөрөө эхэлж эхлүүлээгүй гэдэг шалтгаанаар бүх хариуцлага алга болдоггүй.
Гэхдээ хэн ч бүх мууг ганцаараа зогсоох үүрэггүй. Ялангуяа хүүхэд аюултай хүнтэй шууд нүүр тулбал илүү том хохирол гарч болно. Аюулгүй газар руу зайлж, хариуцлагатай том хүн, хамгаалах байгууллагад мэдэгдээрэй; нэмэлт нотолгоо цуглуулах гэж аюулын дунд бүү үлд. Хувь хүмүүсийн давтагдсан сонголт нь дээрэлхэлтийг тэвчдэг сургууль, шударга бусыг шаарддаг байгууллага гэх мэт ‘гэм нүглийн бүтэц’ бий болгож чадна; иймд хүмүүсийн наминчлалтай хамт дүрэм, хяналт, мэдэгдэх тогтолцоог ч өөрчлөх ёстой.
Дахин асуувал: “Юу ч хэлж чадаагүй хажуугийн хүн хохирол учруулсантай адилхан хариуцлагатай юу?” — Үүрэг, эрх чөлөө, боломж өөр учраас хариуцлага автоматаар адил болдоггүй. Айдас, нас, үнэхээр зогсоох чадвартай байсан эсэхийг харгалзаарай; харин одоо аюулгүйгээр хийж чадах зүйл болох мэдэгдэх, хохирогчийг дэмжих, худал цуурхлыг зогсооход оролцоорой.
Нэг өгүүлбэрээр: “Мууг өөрөө эхлүүлээгүй ч эрх чөлөөтэйгээр тусалж, өдөөж, эсвэл зогсоох ёстой үедээ нүүр буруулбал хариуцлага үүсэж болно; ганцаараа аюултай бүү нүүр тул, аюулгүй мэдэгдэл ба хохирогчийг хамгаалахад оролцоорой.”